Mae busnesau Cymru yn parhau i ddilyn cyfleoedd i dyfu a graddio er gwaethaf hyder isel, costau cynyddol ac amodau economaidd heriol, yn ôl adroddiad diweddaraf Dirnad Economi Cymru a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2026.
Mae'r adroddiad chwarterol, sy'n cwmpasu chwarter agoriadol blwyddyn ariannol 2026/27 yn dechrau ar 1 Ebrill, yn tynnu sylw at y pwysau sy'n wynebu busnesau bach a chanolig (BBaChau), gyda hyder busnes gwan ledled y DU a mwy o fusnesau'n cau nag yn agor yng Nghymru.
Fodd bynnag, mae'r canfyddiadau hefyd yn tynnu sylw at uchelgeisiau parhaus ar gyfer twf, gyda mwy na thraean o fusnesau Cymru yn disgwyl i'w perfformiad wella dros y flwyddyn nesaf.
Gostyngodd Mynegai hyder busnesau Ffederasiwn Busnesau Bach y DU i -57.4 yn ystod ail chwarter 2026, gyda dim ond 21.7% o fusnesau bach a chanolig y DU yn nodi twf dros y tri mis blaenorol.
Yng Nghymru, sefydlwyd 2,535 o fusnesau newydd yn ystod y chwarter, o'i gymharu â 2,780 o fusnesau'n cau, gan danlinellu'r amgylchedd heriol sy'n wynebu mentergarwyr a chwmnïau llai.
Er gwaethaf hyn, canfu Arolwg Effaith ac Amodau Busnes y Swyddfa Ystadegau Gwladol ar gyfer mis Gorffennaf 2026 fod 36.8% o fusnesau Cymru yn disgwyl i'w perfformiad wella dros y 12 mis canlynol, o'i gymharu â 31.9% ledled y DU.
Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y grymoedd cyferbyniol sy'n llunio'r economi. Er bod gwariant cyhoeddus yn parhau i fod yn gyfyngedig ac anwadalrwydd prisiau ynni yn parhau i effeithio ar gostau busnes a hyder defnyddwyr, tyfodd CDG y DU 0.4% yn y tri mis hyd at ddiwedd mis Gorffennaf 2026.
Fodd bynnag, mae'r rhagolygon ar gyfer misoedd olaf y flwyddyn yn parhau i fod yn anodd. Cynhaliodd Banc Lloegr ei gyfradd sylfaenol ar 3.75% ym mis Medi, tra bod pwysau chwyddiant a chostau ynni uwch yn parhau i greu ansicrwydd i fusnesau sy'n cynllunio buddsoddiad yn y dyfodol.
Mae mynediad at gyllid yn parhau i fod yn ffactor pwysig wrth helpu busnesau hyfyw i ymateb i'r amodau hyn a dilyn twf tymor hwy.
Cwblhaodd Banc Datblygu Cymru 151 o fenthyciadau, buddsoddiadau ecwiti ac eiddo gwerth cyfanswm o £48.4 miliwn yn ystod chwarter cyntaf ei flwyddyn ariannol 2026/27 yn dechrau ar 1 Ebrill, gan greu neu ddiogelu bron i 1,140 o swyddi.
Gwnaed tua 60% o'r buddsoddiadau hynny i gefnogi busnesau sy'n awyddus i dyfu, gan dynnu sylw at y galw parhaus am gyllid i helpu cwmnïau Cymru i ehangu a chynyddu graddfa eu gweithrediadau.
Mae busnesau yn ne-ddwyrain Cymru yn cyfrif am bron i 55% o gyfanswm gwerth y buddsoddiad a thua 52% o'r swyddi a grëwyd neu a ddiogelwyd yn ystod y chwarter. Sicrhaodd y sector adeiladu £13.7 miliwn mewn buddsoddiad, tra bod busnesau ym maes iechyd a gwaith cymdeithasol wedi derbyn £6.8 miliwn, gan gefnogi 193 o swyddi.
Mae'r canfyddiadau'n dangos, hyd yn oed yn erbyn cefndir economaidd anodd, bod busnesau'n parhau i chwilio am gyllid i fuddsoddi yn eu gweithrediadau, mynd ar drywydd cyfleoedd newydd ac adeiladu'r capasiti sydd ei angen ar gyfer twf yn y dyfodol.
Dywedodd Max Munday, Athro Economeg yn Ysgol Busnes Caerdydd, Cyfarwyddwr Uned Ymchwil Economi Cymru ac awdur yr adroddiad:
“Mae hyder busnesau’n parhau i fod yn wan, ac mae’r ffigurau ar gyfer genedigaethau a marwolaethau busnesau yng Nghymru yn dangos y pwysau sy’n wynebu’r sector busnesau bach a chanolig. Fodd bynnag, mae’r darlun yn fwy cymhleth nag y mae’r dangosyddion hyder yn eu hunain yn ei awgrymu. Mae mwy na thraean o fusnesau Cymru yn disgwyl i’w perfformiad wella dros y flwyddyn nesaf, sy’n dangos bod awydd o hyd am dwf er gwaethaf yr amgylchedd masnachu anodd.
“Yr her yw sicrhau bod busnesau sydd â chynlluniau twf hyfyw yn gallu cael mynediad at y cyllid a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt, yn enwedig pan fo ansicrwydd yn gwneud penderfyniadau buddsoddi yn anoddach.”
Ychwanegodd Rhian Elston, Prif Swyddog Buddsoddi Banc Datblygu Cymru:
“Mae busnesau ledled Cymru yn gweithredu mewn amgylchedd heriol, gyda phwysau costau ac ansicrwydd economaidd yn parhau i ddylanwadu ar benderfyniadau buddsoddi. Ond mae llawer hefyd yn edrych y tu hwnt i’r anawsterau uniongyrchol ac yn nodi cyfleoedd i dyfu.
“Mae’r ffaith bod tua 60% o’n buddsoddiadau yn ystod y chwarter wedi’u bwriadu i gefnogi twf busnes yn galonogol. Mae’n dangos bod busnesau Cymru yn parhau i fuddsoddi yn eu dyfodol, boed hynny’n golygu ehangu capasiti, mynd i mewn i farchnadoedd newydd neu ehangu eu gweithrediadau.
“Mae dechrau neu dyfu busnes yn gofyn am fynediad at y cyllid cywir ar yr amser cywir. Ein rôl ni yw helpu entrepreneuriaid a busnesau uchelgeisiol Cymru i sicrhau’r cyllid hwnnw, gan eu galluogi i fuddsoddi, creu swyddi ac adeiladu busnesau cryfach a mwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol.”
Mae Dirnad Economi Cymru yn gydweithrediad ymchwil rhwng Banc Datblygu Cymru, Ysgol Busnes Caerdydd, Ysgol Busnes Bangor, y Ganolfan Ymchwil Menter a'r Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG). Mae'r cydweithrediad yn casglu ac yn dadansoddi data i roi cipolwg annibynnol ar economi Cymru.
