Mae llawer o fusnesau bach a chanolig eu maint yng Nghymru yn parhau i fuddsoddi a thyfu er gwaethaf cefndir economaidd heriol, yn ôl adroddiad diweddaraf Dirnad Economi Cymru.
Mae'r adroddiad chwarterol, a gyhoeddwyd ym mis Mai ond sy'n cwmpasu trydydd chwarter blwyddyn ariannol 2025/26, yn tynnu sylw at ddatgysylltiad clir rhwng teimlad a gweithgaredd busnes, gyda hyder yn parhau i fod yn isel tra bod llawer o gwmnïau'n parhau i ehangu, buddsoddi a chynllunio ar gyfer y dyfodol.
Ar draws y DU, gostyngodd hyder busnesau bach i'w lefel isaf ar ôl y pandemig o -70.6 yn chwarter olaf 2025, gyda hyder Cymru hefyd yn gadarn mewn tiriogaeth negyddol ar -58.8. Fodd bynnag, nid yw'r rhybudd hwn yn trosi'n anweithgarwch.
Mae mwy na chwarter (28%) o fusnesau bach a chanolig (BBaCh) y DU wedi nodi twf dros y 12 mis diwethaf, tra bod 39.4% o fusnesau Cymru yn disgwyl i'w perfformiad wella yn y flwyddyn nesaf. Mae creu busnesau hefyd yn parhau i fod yn wydn, gyda 2,405 o fusnesau newydd wedi'u sefydlu yng Nghymru yn ystod y chwarter, gan ragori ar y 2,225 o gau a gofnodwyd dros yr un cyfnod.
Mae'r adroddiad yn awgrymu, er bod cwmnïau'n parhau i fod yn ofalus ynghylch yr amgylchedd economaidd ehangach, bod llawer yn parhau i fuddsoddi mewn ymateb i alw sylfaenol, pwysau cystadleuol a chyfleoedd twf tymor hwy.
Mae mynediad at gyllid yn parhau i fod yn ffactor allweddol sy'n galluogi'r gweithgaredd hwn. Mae tua 66% o fusnesau bach a chanolig Cymru yn defnyddio rhyw fath o gyllid allanol ar hyn o bryd, gyda benthyca i gwmnïau bach yn cynyddu dros y flwyddyn ddiwethaf.
Ar yr un pryd, mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y pwysau sy'n wynebu busnesau. Mae ansicrwydd gwleidyddol, costau cynyddol ac amodau economaidd ehangach yn parhau i bwyso'n drwm ar wneud penderfyniadau, tra bod disgwyl i ddigwyddiadau byd-eang, gan gynnwys gwrthdaro diweddar yn y Dwyrain Canol, ychwanegu mwy o anwadalrwydd at brisiau ynni a chwyddiant.
Er gwaethaf y rhwystrau hyn, mae'r data'n awgrymu bod rhywfaint o gadernid o fewn sylfaen busnesau bach a chanolig Cymru. Mae busnesau'n parhau i addasu, buddsoddi a mynd ar drywydd cyfleoedd, hyd yn oed wrth i hyder barhau i fod yn fregus.
Mae'r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at rôl barhaus Banc Datblygu Cymru wrth gefnogi'r gweithgaredd hwn. Yn ystod trydydd chwarter 2025/26, cwblhaodd y Banc Datblygu 139 o fuddsoddiadau gwerth cyfanswm o £43.5 miliwn, gan gefnogi mwy na 1,100 o swyddi ledled Cymru.
Roedd hyn yn cynnwys buddsoddiad parhaus ar draws amrywiaeth o sectorau, gyda'r diwydiant adeiladu yn cyfrif am y gyfran fwyaf yn ôl gwerth, ochr yn ochr â chefnogaeth i fusnesau mewn gwasanaethau llety a bwyd, gweithgynhyrchu a thechnoleg.
Mae'r canfyddiadau'n tanlinellu pwysigrwydd sicrhau y gall busnesau hyfyw barhau i gael mynediad at y cyllid sydd ei angen arnynt i fuddsoddi a thyfu, yn enwedig mewn cyfnodau o ansicrwydd cynyddol.
Dywedodd Max Munday, Athro Economeg yn Ysgol Busnes Caerdydd, Cyfarwyddwr Uned Ymchwil Economi Cymru ac awdur yr adroddiad: “Er bod dangosyddion hyder busnesau yn parhau i fod yn wan, mae’r darlun sylfaenol yn fwy cymhleth. Mae cyfran sylweddol o BBaCh yn parhau i dyfu, buddsoddi a chynllunio ymlaen llaw, sy’n adlewyrchu gwydnwch o fewn y sector a’r angen parhaus i addasu i amodau newidiol y farchnad.
“Nid cwymp mewn gweithgarwch yr ydym yn ei weld, ond dull gweithredu mwy gofalus a detholus o fuddsoddi. Bydd sicrhau y gall busnesau gael mynediad at y mathau cywir o gyllid yn hanfodol wrth gefnogi’r twf parhaus hwnnw.”
Ychwanegodd Rhian Elston, Cyfarwyddwr Buddsoddi Cymru ym Manc Datblygu Cymru: “Mae’r hyn rydyn ni’n ei glywed gan fusnesau ledled Cymru yn gyson: gall costau symud yn gyflym, gall amseroedd arweiniol ymestyn, ac mae hyder yn parhau i fod yn her. Ar yr un pryd, rydyn ni wedi gweld cynnydd clir yn y galw am gyllid ers dechrau’r flwyddyn wrth i fusnesau geisio llywio’r pwysau hyn a pharhau i symud ymlaen.
“Mae adroddiad chwarterol diweddaraf Dirnad Economi Cymru yn adlewyrchu’r realiti hwnnw. Ond mae digon i fod yn gadarnhaol amdano gan nad yw llawer o fusnesau bach a chanolig Cymru, yn teimlo eu bod mewn ysbryd mentergarol gwirioneddol, yn sefyll yn llonydd. Maent yn parhau i ddefnyddio ein cyllid dyled ac ecwiti i fuddsoddi, i dyfu ac i addasu.
“Ledled Cymru, BBaCh yw asgwrn cefn yr economi o hyd, gan gyfrif am y rhan fwyaf o gyflogaeth a chyfran sylweddol o weithgarwch economaidd. Mae eu gallu i addasu, hyd yn oed mewn amodau heriol, yn ffynhonnell allweddol o gryfder economaidd. Felly, mae mynediad at y math cywir o gyllid yn bwysicach nag erioed.
“Mae angen cyllid ar fusnesau sy’n cyd-fynd â’u huchelgeisiau a’u hamserlenni, boed hynny’n cefnogi anghenion cyfalaf gweithio tymor byr neu’n galluogi buddsoddiad tymor hwy mewn twf, cynhyrchiant neu ddatgarboneiddio. Fel banc datblygu, dyna’n union yr hyn yr ydym ni yma i’w wneud.”
Mae Dirnad Economi Cymru yn gydweithrediad ymchwil unigryw rhwng Banc Datblygu Cymru, Ysgol Busnes Caerdydd, Ysgol Busnes Bangor, y Ganolfan Ymchwil Menter, a'r Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG). Mae'r cydweithrediad yn casglu ac yn dadansoddi data i greu mewnwelediad annibynnol, cadarn a dibynadwy i helpu i ddeall a gwella economi Cymru yn well.
