Mae mwy na 1,700 o fusnesau Cymru wedi cael eu hadnabod fel 'Arwyr Cynhyrchiant', gan ddangos y gall cynhyrchiant uwch a chreu swyddi fynd law yn llaw, yn ôl ymchwil newydd a gyhoeddwyd gan Dirnad Economi Cymru (DEC).
Wedi'i lansio heddiw (dydd Mercher Medi 23) mewn sesiwn friffio brecwast a gyd-gynhaliwyd gan Ffederasiwn Busnesau Bach (FfBB) Cymru, mae'r adroddiad, Arwyr Cynhyrchiant yng Nghymru: pwy ydyn nhw a pham maen nhw'n bwysig, yn nodi prif nodweddion rhai o fusnesau bach a chanolig eu maint sy'n perfformio orau yng Nghymru. Mae hefyd yn dangos sut y gall buddsoddiad wedi'i dargedu, arweinyddiaeth gref a chefnogaeth fusnes effeithiol helpu i ddatgloi twf economaidd cryfach ledled Cymru.
Canfu'r adroddiad fod 1,732 o 'Arwyr Cynhyrchiant' ledled Cymru yn 2024-25. Gyda'i gilydd, cynhyrchodd y busnesau hyn £6.04 biliwn mewn trosiant a chreu mwy na 5,200 o swyddi, gan ddangos y gall busnesau wella cynhyrchiant wrth barhau i gynyddu cyflogaeth. Mae'r canfyddiadau'n cynnig mewnwelediad ymarferol i lunwyr polisi a phartneriaid cyflawni sy'n ceisio targedu cefnogaeth lle gall gael yr effaith fwyaf.
Er bod nifer yr Arwyr Cynhyrchiant wedi gostwng ers uchafbwynt yn 2022-23, mae'r busnesau sy'n weddill yn dod yn fwyfwy cynhyrchiol, yn ôl yr adroddiad. Cynyddodd cynhyrchiant llafur tua 24 y cant, gan godi o tua £133,000 y gweithiwr i bron i £165,000.
Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y ffaith nad yw Arwyr Cynhyrchiant wedi'u cyfyngu i ddiwydiannau uwch-dechnoleg neu wybodaeth-ddwys. Mae'r busnesau hyn i'w cael ar draws gweithgynhyrchu, adeiladu, gwasanaethau proffesiynol, cyfanwerthu, lletygarwch a sectorau eraill. Waeth beth fo'r sector, mae'r adroddiad yn canfod bod y busnesau mwyaf llwyddiannus yn buddsoddi'n gyson mewn tri maes: ffocws cryf ar gwsmeriaid; datblygu pobl trwy arweinyddiaeth a sgiliau; a chofleidio arloesedd a mabwysiadu digidol.
Mae'r ymchwil hefyd yn dadlau bod nodi busnesau drwy fframwaith yr Arwr Cynhyrchiant yn rhoi dealltwriaeth fwy ystyrlon o berfformiad economaidd na mesur trosiant neu dwf cyflogaeth ar wahân. Drwy nodi cwmnïau sy'n cynyddu trosiant, cyflogaeth a chynhyrchiant ar yr un pryd, mae'n cynnig sylfaen dystiolaeth gryfach i helpu i lywio polisi, buddsoddiad a chymorth busnes yn y dyfodol yng Nghymru.
Mae Zeal Innovation, sydd wedi'i leoli yn Abertawe ac yn masnachu fel L ITELOK, yn un enghraifft o'r twf a arweinir gan gynhyrchiant a amlygwyd yn yr adroddiad. Mae'r cwmni a gefnogir gan y Banc Datblygu yn dylunio ac yn cynhyrchu'r cloeon mwyaf diogel, diogelwch uchel, sy'n gwrthsefyll malu ar gyfer beiciau a beiciau modur o bosibl. Ers 2017, mae wedi cynyddu trosiant fesul gweithiwr llawn amser o tua £45,000 i tua £350,000, gyda refeniw blynyddol bellach yn agosáu at £10 miliwn. Mae ei dwf yn dangos sut y gall arloesedd, buddsoddiad a ffocws cryf ar gynnyrch helpu busnesau Cymru i ehangu wrth ddod yn fwy cynhyrchiol.
Wrth agor y digwyddiad, dywedodd Adam Price, Gweinidog y Cabinet dros Fenter, Cysylltedd ac Ynni: “Mae’r ymchwil hwn yn dangos bod gan Gymru eisoes y busnesau, y syniadau a’r uchelgais sydd eu hangen i adeiladu economi gryfach a mwy cynhyrchiol. Mae ein cenhadaeth cynhyrchiant genedlaethol yn ymwneud â chefnogi’r potensial hwnnw a’i droi’n gyflogau uwch, cwmnïau cryfach a chyfleoedd gwell ym mhob rhan o Gymru.
"Mae'r neges gan y busnesau hyn yn glir: gyda'r gefnogaeth gywir ar gyfer sgiliau, arweinyddiaeth ac arloesedd, gall mwy o gwmnïau Cymru dyfu, creu swyddi a dod yn fwy cynhyrchiol. Bydd ein hasiantaeth datblygu genedlaethol newydd yn ganolog i wneud y gefnogaeth honno'n symlach, yn fwy miniog ac yn fwy effeithiol."
Wrth siarad yn y digwyddiad, dywedodd yr Athro Melanie Jones, Athro Economeg yn Ysgol Busnes Caerdydd ac Arweinydd Academaidd Fforwm Cynhyrchiant Cymru : “Mae twf cynhyrchiant yn hanfodol i wella’r pethau sy’n bwysig i bobl, gan gynnwys twf cyflogau go iawn, proffidioldeb busnesau, a darparu gwasanaethau cyhoeddus. Bydd lleihau’r bwlch cynhyrchiant presennol a pharhaus o 15% rhwng Cymru a gweddill y DU yn gofyn am newid sylweddol yn nhwf cynhyrchiant Cymru. Mae digwyddiadau fel hyn, sy’n cefnogi dealltwriaeth a rhannu arferion gorau ynghylch y ffactorau sy’n sbarduno twf cynhyrchiant ymhlith cwmnïau yng Nghymru a chydweithio rhwng llunwyr polisi ac arweinwyr busnes, yn allweddol i gyflawni hyn.”
Dywedodd Yr Athro Mark Hart, Dirprwy Gyfarwyddwr y Ganolfan Ymchwil Menter, a phrif awdur yr adroddiad: “Mae Arwyr Cynhyrchiant yn dangos nad oes rhaid i fusnesau ddewis rhwng creu swyddi a gwella cynhyrchiant. Mae’r cwmnïau hyn yn llwyddo i gyflawni’r ddau, gan eu gwneud yn bwysig i berfformiad economaidd hirdymor Cymru. Gall gwell dealltwriaeth o’r hyn maen nhw’n ei wneud yn dda helpu i greu mwy ohonyn nhw.
“Mae ein hymchwil yn dangos bod y busnesau sy’n perfformio orau yn buddsoddi cymaint mewn arweinyddiaeth, datblygu’r gweithlu a diwylliant sefydliadol ag y maent mewn arloesedd. Drwy ddeall beth sy’n gwneud y cwmnïau hyn yn wahanol, gallwn nodi’n well y gefnogaeth ymarferol sy’n galluogi mwy o fusnesau i dyfu, gwella cynhyrchiant a chreu cyflogaeth gynaliadwy.”
Dywedodd John Hurst, Cadeirydd FfBB Cymru: “Fel perchnogion busnesau bach, mae angen i gamau gweithredu ar gynhyrchiant fod yn ymarferol, yn hygyrch ac adlewyrchu realiti beunyddiol cychwyn a thyfu busnes. Mae cynnydd go iawn yn golygu creu amgylchedd sy'n cefnogi buddsoddiad ac yn rhoi'r wybodaeth i sylfaenwyr i ddatgloi gwerth ychwanegol o'r hyn sydd gennym eisoes, boed hynny'n mabwysiadu technoleg newydd, ailfeddwl sut rydym yn defnyddio sgiliau o fewn y busnes, neu wneud gwell defnydd o'n gofod.
"Mae cynigion ar gyfer asiantaeth ddatblygu newydd yn cynnig cyfle hanfodol i dorri trwy system dameidiog a darparu'r gefnogaeth uniongyrchol, gadarn sy'n sicrhau cwmnïau llwyddiannus yng Nghymru."
Dywedodd Giles Thorley, Prif Weithredwr Banc Datblygu Cymru: “Mae’r ymchwil hon yn darparu tystiolaeth werthfawr am y busnesau sy’n helpu i gryfhau economi Cymru ac, yn holl bwysig, beth sy’n eu galluogi i lwyddo.
“Fel partner cyflawni dibynadwy, ein rôl ni yw troi’r dystiolaeth honno’n gefnogaeth ymarferol. Gan weithio ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru, gallwn ni helpu i sicrhau bod gan fusnesau uchelgeisiol fynediad at y cyllid, y gefnogaeth arweinyddiaeth a’r buddsoddiad sydd eu hangen arnynt i wella cynhyrchiant, cadw gwerth yng Nghymru a chreu effaith economaidd hirdymor.
“Mae fframwaith yr Arwr Cynhyrchiant yn rhoi dealltwriaeth gliriach i ni o ble y gall cefnogaeth gael yr effaith fwyaf, gan ein helpu i drosi tystiolaeth yn gamau ymarferol sy’n adeiladu economi Gymreig gryfach a mwy cynhyrchiol.”
Mae'r adroddiad yn dod i'r casgliad y gall Cymru greu mwy o Arwyr Cynhyrchiant drwy gymorth wedi'i dargedu sy'n canolbwyntio ar arweinyddiaeth, sgiliau, cyllid, arloesedd a seilwaith, gan helpu mwy o fusnesau i wella cynhyrchiant tra’n parhau i greu swyddi ar yr un pryd.
Mae Dirnad Economi Cymru yn gydweithrediad rhwng Banc Datblygu Cymru, y Ganolfan Ymchwil Menter yn Ysgol Busnes Warwick, Ysgol Busnes Caerdydd, Ysgol Busnes Bangor a'r Swyddfa Ystadegau Gwladol. Mae'n dirnad yr economi yn annibynnol i helpu i wella dealltwriaeth o economi Cymru a chefnogi gwneud penderfyniadau sy'n seiliedig ar dystiolaeth.
Mae’r adroddiad llawn ar Arwyr Cynhyrchiant yng Nghymru ar gael yn fan hyn: Arwyr Cynhyrchiant yng Nghymru: Pwy ydyn nhw a pam maen nhw'n bwysig - Dev Bank
