Prif bethau i'w hystyried a’u cofio
- Mae'r Prif Weithredwr yn canolbwyntio ar redeg y busnes o ddydd i ddydd, tra bod y Cadeirydd yn darparu goruchwyliaeth ac arweinyddiaeth ar lefel y bwrdd
- Mae gwahanu rolau’n glir yn dod yn fwyfwy pwysig unwaith y bydd buddsoddwyr allanol yn cymryd rhan
- Mae llywodraethu cryf yn helpu sylfaenwyr i wneud penderfyniadau gwell ac yn amddiffyn iechyd hirdymor y busnes
- Mae Cadeirydd effeithiol yn cefnogi ac yn herio'r Prif Weithredwr, gan gadw'r bwrdd yn canolbwyntio ar yr hyn sy'n wirioneddol bwysig.
- Mae cyfarwyddwyr anweithredol yn ychwanegu gwerth drwy ddod â sgiliau a phrofiad sy'n ategu'r tîm sefydlu
- Dylai byrddau esblygu wrth i'r busnes dyfu, gan addasu i heriau a chyfleoedd newydd
Yn ystod dyddiau cynnar adeiladu cwmni newydd, gall llywodraethu deimlo fel rhywbeth i boeni amdano yn ddiweddarach – rhywbeth na ddylai ond cwmnïau mwy fod yn ei wneud a rhwystr posibl i'r gallu i newid cyfeiriad yn ôl yr angen a gwneud penderfyniadau'n gyflym.
Mae sylfaenwyr yn naturiol yn fentergarol ac yn symud yn gyflym: byddant fel arfer yn canolbwyntio ar ddatblygu cynnyrch, ennill cwsmeriaid, cyflogi aelodau cyntaf y tîm, a chadw'r busnes i symud ymlaen. Gall strwythurau bwrdd a diffiniadau rolau ymddangos yn eilradd ar y cam hwn. Ond cyn gynted ag y bydd buddsoddiad allanol yn dod i'r darlun, mae'r ffordd y mae cwmni'n cael ei lywodraethu yn dechrau bod yn bwysig. Mae eglurder rhwng y Cadeirydd a'r Prif Weithredwr o ran eu rolau yn dod yn arbennig o bwysig oherwydd fe all cyfrifoldebau aneglur ar y top arafu cynnydd a chreu tensiwn diangen.
Mae deall y gwahaniaethau rhwng Cadeirydd a Phrif Weithredwr – a datblygu perthynas waith wych rhyngddynt – yn rhan hanfodol o adeiladu busnes cadarn a buddsoddadwy.
Y gwahaniaethau allweddol rhwng Cadeirydd a Phrif Weithredwr mewn cwmni technoleg newydd
Y Prif Weithredwr sy'n rhedeg y busnes o ddydd i ddydd. Maen nhw'n gyfrifol am weithredu strategaeth, arwain y tîm, cyflawni canlyniadau, a sicrhau bod y cwmni'n perfformio yn erbyn ei gynllun.
Mae gan y Cadeirydd rôl wahanol. Y Cadeirydd sy'n arwain y bwrdd, nid y sefydliad ei hun. Maent yn darparu goruchwyliaeth a her, gan helpu i sicrhau bod y cwmni'n cael ei redeg yn effeithiol ac yn gyfrifol. Yn y rhan fwyaf o gwmnïau newydd yn y DU, mae'r Cadeirydd yn anweithredol. Mae hyn yn golygu nad ydynt yn ymwneud â rheolaeth weithredol. Yn lle hynny, maent yn gweithredu fel bwrdd sain i'r Prif Weithredwr ac yn helpu'r bwrdd i weithredu'n dda.
Cadeirydd vs Prif Weithredwr: Tabl cymharu
| Maes | Prif Weithredwr | Cadeirydd |
|---|
| Ffocws | Yn arwain gweithrediadau a gweithrediadau dyddiol | Yn arwain llywodraethu, goruchwylio ac effeithiolrwydd y bwrdd |
| Rôl graidd | Yn rhedeg y cwmni ac yn gyrru perfformiad | Yn sicrhau llywodraethu cryf ac yn arwain cyfeiriad strategol |
| Strategaeth | Yn datblygu ac yn gweithredu strategaeth | Yn herio, yn dilysu ac yn cymeradwyo strategaeth |
| Gwneud penderfyniadau | Yn gwneud penderfyniadau gweithredol a masnachol | Yn goruchwylio penderfyniadau strategol a llywodraethu mawr |
| Ymglymiad | Yn gwbl weithredol ac ymarferol | Anweithredol; ddim yn ymwneud â rheolaeth ddyddiol |
| Atebolrwydd | Yn gyfrifol am ganlyniadau busnes | Yn gyfrifol am berfformiad a llywodraethu'r bwrdd |
| Rôl y Buddsoddwr | Adroddiadau ar ganlyniadau a pherfformiad | Yn rheoli perthnasoedd â'r bwrdd ac yn cefnogi cyfathrebu â buddsoddwyr |
| Arweinyddiaeth | Yn arwain y tîm gweithredol a’r diwylliant | Yn arwain trafodaethau a dull gwneud penderfyniadau'r bwrdd |
Mae rhai busnesau'n penodi Cadeirydd gweithredol yn ystod cyfnodau codi arian neu gyfnodau pontio, ond mae hyn yn dod â disgwyliadau gwahanol ac mae'n llai cyffredin. Yn y rhan fwyaf o achosion, mae rolau'r Cadeirydd a'r Prif Weithredwr wedi'u cynllunio i ategu ei gilydd yn hytrach na gorgyffwrdd.
Sut mae gwneud penderfyniadau wedi'i rannu rhwng y Cadeirydd a'r Prif Weithredwr
Mae gwneud penderfyniadau mewn cwmnïau newydd yn gweithio orau pan fydd strwythur clir – yn enwedig unwaith y bydd buddsoddwyr allanol yn rhan o’r broses. Maent yn dod â set newydd o ddisgwyliadau gyda nhw, ac un ohonynt yw y bydd cynllun busnes yn cael ei gyflawni.
Mae'r tîm gweithredol yn datblygu cynlluniau, yn gwneud argymhellion, ac yn dod â phenderfyniadau allweddol i'r bwrdd. Rôl y bwrdd yw craffu ar y cynlluniau hynny, profi rhagdybiaethau, gofyn cwestiynau anodd a chymeradwyo penderfyniadau strategol mawr.
Mae'r Prif Weithredwr yn parhau i fod yn gyfrifol am gyflawni. Nid yw'r bwrdd yn rhedeg y busnes, ond mae'n darparu goruchwyliaeth, yn enwedig unwaith y bydd cyfranddalwyr allanol yn cymryd rhan. Wrth i gwmnïau aeddfedu, mae angen mwy o strwythur. Yn aml, mae cyfarfodydd bwrdd cynnar yn teimlo'n anffurfiol ac yn weithredol. Dros amser, mae angen i lywodraethu ddod yn fwy disgybledig wrth i gymhlethdod gynyddu.
I gael golwg fanylach ar sut mae buddsoddi yn newid sut mae penderfyniadau'n cael eu gwneud, darllenwch ein herthygl ar y gwir am reolaeth.
Pam mae llywodraethu busnes cryf yn bwysig i fusnesau newydd
Mae rhai sylfaenwyr yn gweld llywodraethu fel tasg weinyddol a all lyncu llawer o amser, ond mae llywodraethu cryf yn amddiffyn y cwmni, y tîm arweinyddiaeth, a'i randdeiliaid. Mae'n darparu atebolrwydd, yn lleihau risg, ac yn creu fframwaith ar gyfer gwneud penderfyniadau cadarn o dan bwysau.
Mae tystiolaeth o ar draws marchnadoedd cyfalaf preifat a menter yn dangos bod llywodraethu cryf yn nodwedd ddiffiniol o'r amgylcheddau buddsoddi hyn. Mae ymchwil y BVCA yn canfod bod gan y rhan fwyaf o gwmnïau â chefnogaeth cyfalaf preifat weithdrefnau llywodraethu cadarn, ac mae McKinsey yn adrodd y gall cymhwyso egwyddorion llywodraethu bwrdd Ecwiti Preifat (EP) profedig wella creu gwerth yn y tymor canolig a'r tymor hir.
Mae rolau llywodraethu corfforaethol clir yn helpu i atal camgymeriadau y gellir eu hosgoi, yn sicrhau bod problemau'n cael eu nodi'n gynnar, ac yn rhoi cefnogaeth brofiadol i sylfaenwyr wrth iddynt ehangu. Nid yw llywodraethu'n ymwneud ag arafu busnes. Mae'n ymwneud â'i helpu i dyfu'n gynaliadwy.
Pam mae angen Cadeirydd dibynadwy ar gwmnïau newydd (a beth sy'n gwneud un)
Gall Cadeirydd dibynadwy fod yn un o'r asedau mwyaf gwerthfawr sydd gan fusnes newydd sy'n tyfu – byddant yn ategu'r Prif Weithredwr ac yn gyffredinol yn cynnig set wybodaeth nad oes gan neb arall yn y busnes.
Mae Cadeirydd da yn rhedeg cyfarfodydd yn effeithlon, yn blaenoriaethu'r trafodaethau pwysicaf ac yn sicrhau bod pob llais o amgylch y bwrdd yn cael ei glywed. Maent yn creu lle ar gyfer her adeiladol yn hytrach na chaniatáu i sgyrsiau gael eu dominyddu gan un unigolyn.
Nid gwaith y Cadeirydd yw darparu'r holl atebion. Mae'r Cadeiryddion gorau yn herio'r Prif Weithredwr i gyfiawnhau argymhellion, ystyried tystiolaeth, a meddwl am ddewisiadau eraill. Maent hefyd yn helpu i reoli rhanddeiliaid allanol. Wrth i gwmni dyfu, mae cyfathrebu â buddsoddwyr a disgwyliadau'r bwrdd yn cynyddu. Gall Cadeirydd cryf gymryd rhywfaint o'r baich hwnnw oddi ar y Prif Weithredwr fel y gall y tîm gweithredol barhau i ganolbwyntio ar redeg y busnes.
Rôl cyfarwyddwyr anweithredol
Mae cyfrifoldebau bwrdd y cyfarwyddwyr yn ymestyn y tu hwnt i oruchwyliaeth. Mae bwrdd cryf hefyd yn dod ag arbenigedd a phersbectif ychwanegol.
Gall cyfarwyddwyr anweithredol (CAnwyr) ychwanegu gwybodaeth swyddogaethol neu sector benodol. Gall busnes elwa o CAn sy'n canolbwyntio ar gyllid cyn codi arian, neu arbenigwr sector sy'n deall dynameg cwsmeriaid, rheoleiddio neu brisio.
Nid oes angen pob gallu ar y bwrdd yn barhaol. Dylai esblygu wrth i'r busnes esblygu. Mae'r byrddau gorau yn cyfuno llywodraethu cryf â chefnogaeth dargedig, gan helpu sylfaenwyr i ragweld heriau yn hytrach nag ymateb iddynt.
I gael gwybod mwy am yr hyn y gall Cyfarwyddwr Anweithredol ei gynnig, darllenwch ein herthygl ar fanteision penodi cyfarwyddwr anweithredol.
Sut i adeiladu bwrdd effeithiol
Dylai sylfaenwyr ymdrin ag adeiladu bwrdd gyda'r un meddwl strategol ag y maent yn ei ddefnyddio wrth recriwtio.
Mae'n dechrau gydag eglurder. Mae cymryd buddsoddiad yn golygu rhannu perchnogaeth, cytuno ar gynllun, a derbyn y gallai fod angen caniatâd y bwrdd neu'r cyfranddalwyr ar gyfer penderfyniadau mawr.
Nid yw hynny'n golygu y bydd buddsoddwyr yn microreoli. Mae rheolwyr yn parhau i fod yn gyfrifol am weithredu. Ond mae aliniad yn bwysig, a llywodraethu yw sut mae'r aliniad hwnnw'n cael ei gynnal.
Gall sylfaenwyr adeiladu bwrdd effeithiol drwy ganolbwyntio ar ychydig o egwyddorion allweddol:
- Dylid dewis bobl sy'n ategu eich bylchau yn hytrach nag adlewyrchu eich cryfderau.
- Dylid penodi Cadeirydd a all herio’n adeiladol heb gymryd rheolaeth.
- Dewch â CAnwyr i mewn sy'n ychwanegu arbenigedd penodol ar y cam cywir.
- Dylech drin llywodraethu fel rhywbeth sy’n galluogi twf, nid fel baich weinyddol.
Mae bwrdd da yn helpu sylfaenwyr i ehangu, cynnal ffocws ac osgoi camgymeriadau costus. Os ydych chi wedi sicrhau buddsoddiad yn ddiweddar, mae ein canllaw i'r 100 diwrnod cyntaf ar ôl buddsoddiad yn esbonio sut mae llywodraethu a pherthnasoedd sylfaenydd-buddsoddwr yn esblygu yn syth ar ôl rownd.
I’w cofio wrth gloi: mae llywodraethu da yn adeiladu cwmnïau gwych
Mae'r berthynas rhwng y Cadeirydd a'r Prif Weithredwr yn un o'r deinamegau pwysicaf mewn unrhyw gwmni newydd.
Pan fydd cyfrifoldebau'n glir, llywodraethu corfforaethol yn gryf a disgwyliadau wedi'u halinio, mae busnesau'n elwa o arweinyddiaeth bendant a goruchwyliaeth feddylgar. Pan fydd rolau'n aneglur, gall ymddiriedaeth erydu ac mae gwneud penderfyniadau'n arafu.
Mae deall y gwahaniaethau rhwng Cadeirydd a Phrif Weithredwr, ac adeiladu'r strwythur bwrdd cywir yn gynnar, yn helpu cwmnïau newydd i dyfu gyda hyder a chadernid.
